Rejestracja tutaj! Wydarzenie odbędzie się w języku niemieckim.

O wydarzeniu

Historie kobiet, które podczas II wojny światowej działały w polskim ruchu oporu, przez dziesięciolecia pozostawały na marginesie oficjalnej historiografii. Kim były Polki zaangażowane w działalność konspiracyjną na terenie nazistowskich Niemiec? Jaką rolę odgrywały w siatkach wywiadowczych i strukturach ruchu oporu? Dlaczego tak wiele z nich do dziś pozostaje niemal nieznanych?

Podczas II wojny światowej Berlin był ważnym ośrodkiem polskiego ruchu oporu na terenie Rzeszy Niemieckiej. Działały tu tajne siatki wywiadowcze i kurierskie, powiązane z organizacjami działającymi na okupowanych ziemiach polskich. Jedną z nich była „Stragan” – siatka wywiadowcza Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), a następnie Armii Krajowej (AK).

Podczas swojego wystąpienia Anna Krenz przedstawi historie życia pięciu kobiet, które angażowały się w działalność na rzecz okupowanej Polski w Berlinie: Marii Baranowskiej, Jadwigi Neumann, Marty Rachel, Heleny Maćkowiak i Stefanii Jung-Mochnackiej. Ich działalność obejmowała pomoc polskim robotnikom przymusowym, pośredniczenie w nawiązywaniu tajnych kontaktów, służbę kurierską oraz pracę wywiadowczą. Ich losy naznaczone były prześladowaniami, aresztowaniami i pobytami w więzieniach. Niektóre z nich zostały skazane na śmierć i stracone, podczas gdy Stefanii Jung-Mochnackiej udało się uciec z więzienia.

Ich historie zachowały się przede wszystkim w aktach Gestapo oraz sądów III Rzeszy – w dokumentach aparatu represji, którego celem było prześladowanie i unicestwienie tych kobiet. Na podstawie przeprowadzonych kwerend archiwalnych Anna Krenz odtwarza ich biografie, ukazując osobiste decyzje, relacje oraz możliwości działania w realiach dyktatury nazistowskiej.

Przez dziesięciolecia polskie uczestniczki ruchu oporu pozostawały niemal niewidoczne w przestrzeni miejskiej Berlina i w kulturze pamięci. Odkrywanie na nowo ich historii i przywracanie ich zbiorowej świadomości stanowi główny cel projektu badawczo-artystycznego KÄMPFERINNEN*, zainicjowanego przez Annę Krenz. Projekt łączy historyczne badania archiwalne ze sztuką współczesną i nowymi formami upamiętniania, otwierając tym samym nowe perspektywy dla polsko-niemieckiej kultury pamięci.

O Annie Krenz

Anna Krenz jest artystką, badaczką i autorką. W swojej praktyce artystycznej łączy rysunek, sztukę tekstylną, instalację i wideo z badaniami nad kulturą pamięci, przestrzenią miejską i teorią architektury. W ostatnich latach koncentruje swoje badania na Polkach zaangażowanych w ruch oporu przeciwko nazizmowi oraz ich miejscu w niemieckiej kulturze pamięci.

Studiowała architekturę na Politechnice Poznańskiej oraz kierunek Energy, Environment and Sustainable Design w Architectural Association w Londynie. Do jej najnowszych wystaw należą „Embodied Word” w Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu (2026), „The City of Women – Her Heart” w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (2025) oraz „Freiheit, Gleichheit, Solidarność” w Humboldt Forum w Berlinie (2024). W 2026 roku została uhonorowana Medalem Pro Patria za zaangażowanie w pielęgnowanie pamięci historycznej. Jej działalność na rzecz praw kobiet została również doceniona nagrodą Clara-Zetkin-Frauenpreis (2021), przyznaną założonej przez nią inicjatywie Dziewuchy Berlin. Anna Krenz publikuje teksty i wygłasza wykłady poświęcone teorii architektury i miasta, kulturze pamięci, perspektywom społecznym oraz stosunkom polsko-niemieckim.

www.annakrenz.art/kampferinnen

O projekcie

Projekt KÄMPFERINNEN* łączy perspektywę artystyczną i historyczną, ukazując Polki zaangażowane w ruch oporu. Jego głównymi elementami są międzynarodowa konferencja „KÄMPFERINNEN* – Kobiety, opór i pamięć w perspektywie transnarodowej” (10 października 2026 r., Kapelle99 w Berlinie) oraz trzy performatywne wykłady Anny Krenz, które odbędą się w pałacu Ephraim, Kapelle99 i Instytucie Pileckiego w Berlinie. Wykład zaplanowany na 24 listopada 2026 r. będzie ostatnim wydarzeniem w ramach tego cyklu.

www.ambasadapolek.org/kaempferinnen

Język wydarzenia: niemiecki